Rola zarządu w firmach prywatnych vs korporacjach

W globalnym biznesie słowo „zarząd” oznacza formalnie ten sam organ odpowiedzialny za kierowanie organizacją. W praktyce jednak rola zarządu w firmie prywatnej może wyglądać zupełnie inaczej niż w dużej korporacji.

Wiele osób zakłada, że przywództwo na poziomie zarządu jest wszędzie takie samo. To jeden z najczęściej popełnianych błędów.

Prezes rodzinnej firmy produkcyjnej zatrudniającej 150 osób funkcjonuje w zupełnie innych realiach niż CEO międzynarodowej organizacji zatrudniającej 20 tysięcy pracowników w kilkunastu krajach.

Różnią się:

• procesy decyzyjne,

• poziom autonomii,

• relacje właścicielskie,

• sposób zarządzania ryzykiem,

• tempo podejmowania decyzji,

• odpowiedzialność wobec interesariuszy.

Jednocześnie niezależnie od wielkości organizacji podstawowe zadanie zarządu pozostaje takie samo:

Zapewnienie długoterminowego rozwoju i stabilności przedsiębiorstwa.

Droga do realizacji tego celu wygląda jednak zupełnie inaczej w firmie prywatnej i w korporacji.

W tym artykule pokażę:

• czym różni się rola zarządu w obu typach organizacji,

• jakie są mocne i słabe strony każdego modelu,

• jakie wyzwania stoją przed liderami,

• dlaczego skuteczne zarządzanie wymaga zupełnie innych kompetencji w zależności od kontekstu organizacyjnego.

Czym różni się firma prywatna od korporacji?

Na pierwszy rzut oka odpowiedź wydaje się oczywista.

Firma prywatna posiada właściciela lub niewielką grupę właścicieli.

Korporacja posiada rozproszoną strukturę właścicielską lub jest częścią większej grupy kapitałowej.

To jednak dopiero początek różnic.

W praktyce firmy prywatne często charakteryzują się:

• krótszymi ścieżkami decyzyjnymi,

• większą elastycznością,

• silniejszym wpływem właściciela,

• mniejszym poziomem formalizacji.

Korporacje z kolei funkcjonują w środowisku:

• rozbudowanych procedur,

• wielu poziomów zarządzania,

• rozbudowanego raportowania,

• większej odpowiedzialności regulacyjnej,

• bardziej złożonych struktur decyzyjnych.

To bezpośrednio wpływa na sposób funkcjonowania zarządu.

Zarząd w firmie prywatnej – blisko biznesu

W wielu firmach prywatnych członkowie zarządu są bardzo blisko codziennego funkcjonowania organizacji.

Często:

• znają osobiście kluczowych klientów,

• uczestniczą w negocjacjach,

• podejmują decyzje operacyjne,

• bezpośrednio współpracują z menedżerami.

W firmach rodzinnych lub właścicielskich prezes bywa jednocześnie:

• właścicielem,

• strategiem,

• negocjatorem,

• ambasadorem marki.

Taka sytuacja ma wiele zalet.

Pozwala szybciej reagować na:

• zmiany rynkowe,

• problemy klientów,

• nowe szanse biznesowe.

Jednocześnie niesie określone ryzyka.

Największa przewaga firm prywatnych: szybkość decyzji

Jedną z największych przewag organizacji prywatnych jest możliwość szybkiego działania.

W wielu przypadkach decyzja dotycząca:

• inwestycji,

• zatrudnienia,

• nowego produktu,

• wejścia na rynek,

może zostać podjęta w ciągu kilku godzin lub dni.

Nie wymaga:

• wielu poziomów akceptacji,

• rozbudowanych analiz,

• zgód komitetów.

W dynamicznych branżach taka szybkość może stanowić ogromną przewagę konkurencyjną.

Najlepsze firmy prywatne potrafią wykorzystać tę elastyczność do budowania przewagi nad większymi konkurentami.

Największe zagrożenie firm prywatnych: zależność od właściciela

To jeden z najczęściej spotykanych problemów.

W wielu przedsiębiorstwach właściciel staje się centrum całego systemu.

Przez jego ręce przechodzą:

• wszystkie kluczowe decyzje,

• najważniejsi klienci,

• strategiczne kontakty,

• decyzje personalne.

W efekcie organizacja zaczyna być uzależniona od jednej osoby.

Pojawia się tzw. Founder Dependency.

Konsekwencje mogą być bardzo poważne:

• ograniczenie wzrostu,

• przeciążenie właściciela,

• problemy sukcesyjne,

• spowolnienie organizacji.

Dlatego jednym z najważniejszych wyzwań zarządu w firmach prywatnych jest budowanie organizacji, która potrafi działać również bez bezpośredniego zaangażowania właściciela.

Zarząd w korporacji – architekt systemu

W korporacjach rola zarządu wygląda inaczej.

Członkowie zarządu znacznie rzadziej uczestniczą w codziennych działaniach operacyjnych.

Ich główne zadania obejmują:

• definiowanie strategii,

• zarządzanie ryzykiem,

• nadzór nad wynikami,

• rozwój organizacji,

• zarządzanie interesariuszami.

W praktyce korporacyjny zarząd pełni funkcję architekta systemu.

Nie zarządza każdą decyzją.

Tworzy warunki, w których organizacja może skutecznie funkcjonować na dużą skalę.

Największa przewaga korporacji: skala działania

Duże organizacje posiadają przewagi wynikające ze swojej wielkości.

Przykładowo mogą dysponować:

• większym kapitałem,

• dostępem do globalnych rynków,

• rozbudowanymi strukturami eksperckimi,

• zaawansowaną analityką danych,

• silną marką.

Dzięki temu mogą realizować projekty, które dla mniejszych organizacji byłyby niedostępne.

Jednak wraz ze skalą pojawia się również większa złożoność.

Największe zagrożenie korporacji: biurokracja

Jednym z największych wyzwań dużych organizacji jest spadek szybkości działania.

W wielu korporacjach nawet stosunkowo proste decyzje wymagają:

• wielu analiz,

• konsultacji,

• zgód kilku działów,

• akceptacji regionalnych lub globalnych.

W efekcie organizacja może tracić zdolność szybkiego reagowania.

To właśnie dlatego coraz więcej korporacji stara się budować kulturę większej zwinności i decentralizacji decyzji.

Podejmowanie decyzji – dwa różne światy

Jedną z największych różnic pomiędzy firmami prywatnymi a korporacjami jest sposób podejmowania decyzji.

W firmach prywatnych często dominują:

• intuicja właściciela,

• doświadczenie,

• szybkość działania.

W korporacjach większą rolę odgrywają:

• procesy,

• analizy,

• dane,

• formalne procedury.

Żaden z tych modeli nie jest idealny.

Zbyt duża intuicja może prowadzić do błędów.

Zbyt duża biurokracja może prowadzić do paraliżu.

Najskuteczniejsi liderzy potrafią znaleźć równowagę.

Zarządzanie ludźmi w obu modelach

Firmy prywatne często charakteryzują się bardziej osobistymi relacjami.

Pracownicy mają bezpośredni kontakt z właścicielem lub członkami zarządu.

To sprzyja:

• szybkości komunikacji,

• budowaniu zaangażowania,

• poczuciu wspólnoty.

Korporacje z kolei opierają się na:

• systemach zarządzania talentami,

• programach sukcesji,

• ustrukturyzowanych ścieżkach kariery,

• formalnych procesach rozwojowych.

Oba podejścia mają swoje zalety.

Kluczowe jest dopasowanie stylu przywództwa do wielkości i dojrzałości organizacji.

Strategia w firmie prywatnej i korporacji

W organizacjach prywatnych strategia często powstaje szybciej.

Może być bardziej elastyczna.

Łatwiej ją zmieniać.

W korporacjach strategia zwykle wymaga:

• większej liczby konsultacji,

• uzgodnień międzynarodowych,

• zatwierdzeń właścicielskich,

• synchronizacji wielu jednostek biznesowych.

Z drugiej strony korporacje często dysponują większymi zasobami do realizacji ambitnych strategii.

Rola zarządu podczas kryzysów

Kryzysy bardzo wyraźnie pokazują różnice pomiędzy obiema strukturami.

W firmach prywatnych decyzje mogą być podejmowane niezwykle szybko.

To ogromna przewaga.

Jednocześnie organizacja może być bardziej zależna od jakości decyzji pojedynczej osoby.

Korporacje często działają wolniej, ale posiadają:

• procedury kryzysowe,

• zespoły ekspertów,

• większe zasoby finansowe,

• doświadczenie w zarządzaniu ryzykiem.

Skuteczność zależy więc nie od modelu, lecz od jakości przywództwa.

Jak zmienia się rola zarządu wraz ze wzrostem firmy?

To jeden z najważniejszych momentów w rozwoju organizacji.

Wielu właścicieli budujących firmy prywatne musi przejść transformację:

z przedsiębiorcy

na lidera organizacji.

Oznacza to konieczność:

• delegowania decyzji,

• budowania struktur,

• rozwijania menedżerów,

• tworzenia procesów sukcesji.

W praktyce wiele firm nie ma problemów z rozwojem rynku.

Ma problemy z rozwojem własnego modelu zarządzania.

Podsumowanie

Rola zarządu w firmach prywatnych i korporacjach opiera się na tych samych fundamentach:

• tworzeniu wartości,

• realizacji strategii,

• budowaniu przewagi konkurencyjnej,

• zapewnianiu stabilnego rozwoju organizacji.

Jednocześnie sposób realizacji tych zadań znacząco się różni.

Firmy prywatne oferują:

• większą elastyczność,

• szybsze decyzje,

• bliższy kontakt z biznesem.

Korporacje zapewniają:

• większą skalę działania,

• dostęp do zasobów,

• bardziej rozwinięte systemy zarządzania.

Najskuteczniejsi liderzy rozumieją, że nie istnieje jeden idealny model.

Istnieje natomiast wspólna zasada: skuteczny zarząd musi nie tylko reagować na teraźniejszość, ale przede wszystkim budować przyszłość organizacji.

Bo niezależnie od tego, czy mówimy o rodzinnej firmie, średnim przedsiębiorstwie czy globalnej korporacji, ostatecznie to jakość decyzji zarządu decyduje o tym, jak daleko organizacja będzie w stanie zajść.

Przeczytaj również nasz przewodnik: szkoleniadlazarzadu.pl/rola-zarzadu-w-firmie i dowiedz się, jakie działania odróżniają przeciętny zarząd od zespołu, który skutecznie buduje przewagę konkurencyjną organizacji.